'Cày' phim thâu đêm, sức khỏe bị ảnh hưởng thế nào?

Xem phim để thư giãn không phải vấn đề nếu được kiểm soát về thời lượng và không ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, khi việc xem phim kéo dài hàng giờ, liên tục từ ngày sang đêm và trở thành nhu cầu khó kiểm soát, thói quen này có thể gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe.

Việc dành quá nhiều thời gian trước màn hình không chỉ ảnh hưởng đến mắt mà còn tác động đến hệ cơ xương, giấc ngủ và sức khỏe tinh thần. Càng duy trì lâu, người xem càng dễ hình thành lối sống ít vận động, đảo lộn giờ giấc và phụ thuộc vào hình thức giải trí này để duy trì cảm giác thoải mái.

Mắt chịu áp lực khi nhìn màn hình quá lâu

Một trong những bộ phận chịu tác động trực tiếp nhất khi "cày" phim liên tục là đôi mắt. Theo Harvard Health Publishing, khi tập trung vào màn hình, tần suất chớp mắt có thể giảm từ khoảng 15 lần/phút xuống còn 5-7 lần/phút, khiến bề mặt nhãn cầu không được làm ẩm đầy đủ. Từ đó, người xem có thể xuất hiện các triệu chứng như khô, cộm, cay mắt, nhìn mờ hoặc cảm giác mắt nhanh mỏi.

Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, việc sử dụng thiết bị điện tử với cường độ cao có thể làm gia tăng nguy cơ gặp các vấn đề về thị giác, đặc biệt ở những người vốn đã có tật khúc xạ hoặc thường xuyên làm việc trong môi trường thiếu ánh sáng phù hợp.

Khi mắt khó chịu, nhiều người có xu hướng sử dụng thuốc nhỏ mắt để giảm triệu chứng. Tuy nhiên, đây chủ yếu là giải pháp hỗ trợ tạm thời. Nếu vẫn duy trì thời gian nhìn màn hình quá lâu, tình trạng khó chịu có thể tái diễn. Việc tự ý sử dụng hoặc lạm dụng một số loại thuốc nhỏ mắt, đặc biệt sản phẩm chứa chất bảo quản, cũng có thể gây kích ứng đối với người có mắt nhạy cảm.

Ngồi, nằm lâu gây áp lực lên cột sống

Không chỉ đôi mắt, hệ cơ xương cũng phải "gánh" hậu quả từ những giờ xem phim kéo dài. Khi tập trung vào một bộ phim, người xem thường giữ nguyên một tư thế trong thời gian dài, dù ngồi trên ghế, nằm trên giường hay tựa người trên sofa.

Việc thiếu vận động kết hợp với tư thế không phù hợp có thể khiến các nhóm cơ ở cổ, vai, lưng và vùng thắt lưng chịu áp lực kéo dài. Ban đầu, người xem có thể chỉ cảm thấy mỏi cổ, đau vai gáy hoặc đau lưng. Nếu thói quen tiếp diễn trong thời gian dài, nguy cơ xuất hiện các vấn đề về cột sống và đĩa đệm có thể tăng lên.

Đặc biệt, tư thế cúi đầu để theo dõi màn hình trong thời gian dài khiến vùng cổ phải chịu tải lớn hơn so với khi đầu được giữ ở tư thế cân bằng.

Tư thế nằm xem phim cũng không đồng nghĩa với việc cơ thể được thư giãn hoàn toàn. Khi cổ bị xoay hoặc gập trong thời gian dài, các cơ và cấu trúc quanh cột sống vẫn phải chịu lực. Trong khi đó, ngồi liên tục nhiều giờ có thể làm tăng áp lực lên vùng thắt lưng, gây đau lưng, tê hoặc khó chịu ở chân ở một số người.

Thức khuya cày phim làm đảo lộn đồng hồ sinh học

Một trong những hệ quả dễ nhận thấy nhất của việc xem phim xuyên đêm là giấc ngủ bị ảnh hưởng. Khi liên tục trì hoãn giờ đi ngủ để theo dõi tập phim tiếp theo, cơ thể phải hoạt động trái với nhịp sinh học vốn có.

Ánh sáng phát ra từ màn hình, đặc biệt vào ban đêm, có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin - hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Việc tiếp xúc với ánh sáng vào thời điểm đáng lẽ cơ thể chuẩn bị nghỉ ngơi có thể khiến người xem khó buồn ngủ và khó bước vào giấc ngủ sâu.

Nếu kéo dài, thiếu ngủ không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi vào ngày hôm sau mà còn ảnh hưởng đến khả năng tập trung, hiệu suất làm việc và quá trình phục hồi của cơ thể.

Một khảo sát của Radio Times, 80% người tham gia từng mất ngủ vì xem liên tục một chương trình, trong khi hơn một nửa từng dành trên 8 giờ cho một lần "cày" phim. Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận mối liên hệ giữa việc xem phim liên tục với chất lượng giấc ngủ kém, mệt mỏi và mất ngủ.

Đáng chú ý, thiếu ngủ còn có thể tạo thành một vòng lặp khó phá vỡ: càng mệt mỏi, con người càng tìm đến những hình thức giải trí thụ động như xem phim; nhưng việc tiếp tục thức khuya lại khiến chất lượng giấc ngủ giảm.

Ngủ bù vào ngày hôm sau cũng không phải cách khắc phục hoàn toàn. Khi giờ ngủ và thức liên tục thay đổi, đồng hồ sinh học cần thời gian để thích nghi trở lại. Vì vậy, việc thường xuyên thức khuya rồi ngủ bù có thể khiến lịch sinh hoạt tiếp tục bị xáo trộn thay vì được khôi phục.

Thế giới trên màn ảnh có thể ảnh hưởng đến tâm lý

Khi dành phần lớn thời gian cho thế giới của các nhân vật và cốt truyện, một số người có thể giảm thời gian giao tiếp, vận động hoặc tham gia các hoạt động trong đời sống thực.

Việc đắm chìm quá mức vào nội dung giải trí cũng có thể khiến khả năng tập trung và kiểm soát thời gian bị ảnh hưởng. Khi liên tục chuyển từ tập phim này sang tập khác, người xem dễ hình thành thói quen tìm kiếm sự kích thích liên tục thay vì chủ động dừng lại.

Một nghiên cứu trên 406 người trưởng thành Bắc Mỹ được The Guardian dẫn lại cho thấy những người tự nhận mình thường xuyên "cày" phim có xu hướng báo cáo mức stress, lo âu và trầm cảm cao hơn. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý đây mới là mối liên hệ, chưa thể khẳng định việc cày phim trực tiếp gây ra các vấn đề tâm lý.

Mặt khác, những diễn biến cảm xúc liên tục trên màn ảnh có thể tạo ra sự hưng phấn, hồi hộp hoặc căng thẳng; khi trở lại cuộc sống thường ngày, một số người có thể cảm thấy hụt hẫng hoặc khó thích nghi.

Điều này không có nghĩa xem phim trực tiếp gây ra các rối loạn tâm lý. Tuy nhiên, nếu việc xem phim trở thành hoạt động chiếm phần lớn thời gian, thay thế giấc ngủ, công việc, học tập và các mối quan hệ xã hội, đó có thể là dấu hiệu cho thấy thói quen giải trí đã vượt quá giới hạn lành mạnh.

Làm gì để điều chỉnh thói quen?

Để thoát khỏi vòng lặp cày phim, việc cắt giảm đột ngột đôi khi không phải lựa chọn phù hợp, đặc biệt với người đã hình thành thói quen trong thời gian dài. Thay vào đó, có thể bắt đầu bằng việc thiết lập những giới hạn cụ thể và điều chỉnh từng bước.

Trước tiên, người xem nên xác định khoảng thời gian dành cho phim mỗi ngày và tuân thủ giới hạn đó. Chẳng hạn, có thể đặt mục tiêu không xem quá 2 giờ/ngày và chủ động kết thúc việc sử dụng thiết bị điện tử trước 22h. Các chức năng hẹn giờ, giới hạn thời gian sử dụng hoặc lời nhắc trên điện thoại cũng có thể được tận dụng để tránh tình trạng "xem thêm một tập nữa" rồi kéo dài đến khuya.

Song song với việc giảm thời lượng xem, nên thay thế một phần khoảng thời gian này bằng những hoạt động khác. Một nghiên cứu được The Guardian dẫn lại cho thấy khoảng 22 phút vận động ở cường độ vừa đến mạnh mỗi ngày có thể giúp trung hòa nguy cơ tử vong sớm liên quan đến việc ngồi quá nhiều. Vì vậy, thay vì dành hàng giờ liên tục trước màn hình, người xem nên chủ động đứng dậy, đi lại và vận động trong ngày.

Đặc biệt, các hoạt động ngoài trời và giao tiếp trực tiếp không chỉ giúp cơ thể vận động nhiều hơn mà còn tạo cơ hội duy trì kết nối với đời sống thực. Việc xây dựng một lịch sinh hoạt cân bằng vì thế có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giảm sự phụ thuộc vào phim ảnh.

Trong trường hợp việc xem phim đã trở nên khó kiểm soát, người xem liên tục cảm thấy bồn chồn khi không được xem, mất ngủ hoặc để thói quen này ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, học tập và các mối quan hệ, nên tìm đến chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.

Không nên tự ý sử dụng thuốc an thần, thuốc ngủ hay các sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ chỉ để đối phó với hậu quả của việc thức khuya. Điều quan trọng là xác định nguyên nhân khiến thói quen xem phim trở nên mất kiểm soát và từng bước đưa giờ giấc sinh hoạt trở lại quỹ đạo lành mạnh.