Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ

08/06/2018 09:30

Trong ngày Tết Đoan Ngọ, cơm rượu, trái cây đúng mùa và bánh ú nước tro là những món ăn không thể thiếu của người Việt. Cũng giống như chè trôi nước Tết Nguyên tiêu, bánh trung thu đêm Rằm Tháng Tám, bánh ú Tết Đoan ngọ đã là nét đặc trưng văn hóa ẩm thực mang đậm hương vị dân tộc. Vậy, nguồn gốc chiếc bánh ú và tục lệ tết đoan ngọ cúng bánh ú bắt nguồn từ đâu? Cùng tìm hiểu ngay nhé!

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 1

Tết Đoan ngọ là một phong tục lễ tết Á Đông gắn với sự tuần hoàn của thời tiết

trong năm -Ảnh: Internet

Ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ hay còn gọi là Tết giết sâu bọ. Ngày lễ truyền thống này có nội hàm văn hóa phong phú. Một số người vẫn lầm tưởng, Tết Đoan Ngọ của người Việt bắt nguồn từ Trung Quốc. Tuy nhiên, thực chất, Tết Đoan ngọ là một phong tục lễ tết Á Đông gắn với sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 2

Bánh gio là loại bánh không thể thiếu trong lễ cúng gia tiên của ngày tết Đoan Ngọ

-Ảnh : Internet

Bánh ú nước tro là thứ bánh dân dã được làm bằng cách ngâm gạo nếp trong nước lá gio, gói vào lá rồi mang luộc. Bánh gio có màu vàng óng, trong suốt rất đẹp mắt. Trong lễ cúng gia tiên của ngày tết Đoan Ngọ, bánh gio là loại bánh không thể thiếu.

1. Tục lệ tết đoan ngọ cúng bánh ú bắt nguồn từ đâu?

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 3

Tục lệ tết đoan ngọ cúng bánh ú bắt nguồn từ truyền thuyết -Ảnh: Internet

Theo truyền thuyết, vào một ngày sau vụ mùa, người nông dân tổ chức ăn mừng vì năm đó trúng mùa nhưng sâu bọ năm ấy lại kéo phá hoại, ăn hết trái cây, thực phẩm đã thu hoạch. Trong lúc người dân đang đau đầu không biết cách xử trí, bỗng nhiên có một ông lão từ xa đi tới tự xưng là Đôi Truân đến chỉ cho dân chúng mỗi nhà lập một đàn cúng gồm Bánh gio, trái cây trước nhà và vận động cơ thể.

Người dân cũng hưởng ứng theo và đúng là sâu bọ bị diệt sạch. Theo lời khuyên của Đôi Truân, hằng năm đúng ngày này sâu bọ rất hung hăng phá hoại mùa màng, cứ làm theo những gì ông đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 6
Tết Đoan Ngọ còn gọi là Tết diệt sâu bọ -Ảnh: Internet

Để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt cho ngày này là ngày "Tết diệt sâu bọ". Vì giờ cúng thường vào giữa giờ Ngọ nên được gọi nó là "Tết Đoan ngọ".

2. Tại sao tết đoan ngọ lại ăn bánh ú?

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 5

Bánh gio được làm từ gạo ngâm trong nước tro (gio) của nhiều loại cây khác nhau

-Ảnh: Internet

Bánh gio (hay còn gọi là bánh tro, bánh ú tro, bánh nẳng). Gọi là bánh gio vì bánh được làm từ gạo ngâm trong nước tro (gio) của nhiều loại cây khác nhau. Bánh có đặc tính tư âm vì chứa những nguyên vật liệu có tính âm (toàn bộ là thực vật và khoáng canxi, kali...) 

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 6

Ăn bánh tro giúp trung hòa chất độc tích lại do ăn uống để bảo vệ sức khỏe

-Ảnh: Internet

Bánh có tác dụng thanh nhiệt lợi tiểu, góp phần chữa một số bệnh như tăng huyết áp, thống phong (gút) sỏi thận...

Vào ngày Tết Đoan Ngọ, theo truyền thống, các món trái cây mận, vải, dưa hấu và rượu nếp..., sẽ được ăn vào buổi sáng sớm để diệt trừ sâu bọ, giun sán trong người. 

Trong dịp Tết Đoan ngọ, bánh Tro sẽ phát huy cao công dụng tốt với sức khỏe. Trong ngày tết Đoan Ngọ mọi người thường ăn nhiều món ăn tích nhiệt, tích chất béo, khó tiêu (rượu nếp, xoài, mít...). Do đó, Tết Đoan ngọ cần có bánh tro để giúp trung hòa chất độc tích lại nhằm bảo vệ sức khỏe .

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 7

Bánh tro là 1 trong 4 món ăn “diệt sâu bọ” miền nào cũng có trong dịp

Tết Đoan Ngọ -Ảnh: Internet

Theo tập quán của người dân Việt Nam ở cả 2 miền Nam, Bắc, tết đoan ngọ và bánh ú tro luôn đi đôi với nhau. Cứ đến Tết Đoan ngọ (5/5 âm lịch) thì phải làm một số bánh trong đó bánh gio. 

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 8
Bánh ú nước tro được buộc thành từng chùm mười hai chiếc -Ảnh: Internet

Không như các loại bánh khác được bán được bán lẻ từng chiếc,  bánh ú nước tro được buộc thành từng chùm mười hai chiếc và thường được mua nhiều chùm về để cúng ông bà tổ tiên,làm quà để mọi người trong nhà cùng ăn.

Lý giải nguồn gốc của tục ăn bánh ú Tết Đoan ngọ - Ảnh 9
Làm bánh ú nước tro là phong tục tập quán lâu đời -Ảnh: Internet

Làm hoặc mua bánh ú Tết Đoan ngọ là phong tục tập quán lâu đời được đúc kết được từ kinh nghiệm thực tế phòng chữa bệnh trong đời sống ẩm thực hằng ngày.

Ngày nay, Tết Đoan Ngọ chỉ còn mang tinh chất hưởng ứng cho có lệ. Ít người mua hay làm bánh nước tro mà quan niệm chỉ cần mua rượu nếp ăn trong ngày này là được. Vì vậy, tập quán ăn bánh tro rất cần được khôi phục nhằm giúp cân bằng với các loại bánh nhiều đường, mỡ đang từng ngày một làm hao mòn, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Tết Đoan Ngọ tiếng Anh là gì?
Tết Đoan Ngọ là ngày Tết tồn tại lâu đời có ảnh hưởng sâu đậm tới văn hóa người Việt. Thực tế, Tết Đoan Ngọ...
XEM TIẾP
Lịch sử, ý nghĩa ngày Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 của người Việt
Ngày Tết Đoan Ngọ của người Việt có lịch sử và ý nghĩa như thế nào? Liệu ngày Tết ngày có phải bắt nguồn từ...
XEM TIẾP
Khám phá tất tần tật về Tết Đoan Ngọ của người Trung Quốc
Đối với người Trung Quốc, Tết Đoan Ngọ là một trong 4 ngày lễ lớn của năm, bên cạnh Tết Trung Thu, Thanh Minh và...
XEM TIẾP
ho-ngoc-ha-hat-duyen-phan-va-ban-tieng-hue-cuc-dinh
Hồ Ngọc Hà 'tung chiêu' nói tiếng Huế và hát 'Duyên phận' để dụ dỗ thí sinh về đội của... ...
co-dau-dung-hinh-khi-mo-qua-cuoi-cua-hoi-ban-than
Đoạn clip sau khi được đăng tải đã thu hút nhiều sự chú ý của cộng đồng mạng, ai cũng... ...
cach-lam-con-lat-dat-hinh-chu-ngua-sieu-cute
Với những lõi giấy bỏ đi, các cha mẹ hoàn toàn có thể nhặt lại để tái chế thành con... ...
kieu-minh-tuan-nhieu-dem-khong-ngu-duoc-vi-scandal
Xuất hiện bên Cát Phượng chiều 14/10, nam diễn viên căng thẳng, nặng nề khi nói về ồn ào tình... ...
ngoc-trinh-ngam-thap-eiffel-tu-cua-so-khach-san
'Nữ hoàng nội y' thuê phòng VIP để cùng ông bầu Vũ Khắc Tiệp vừa ăn sáng tại phòng, vừa... ...
loi-cha-dan-con-gai-truoc-khi-ve-nha-chong-khien-trieu-nguoi-roi-nuoc-mat
'Khi con trở về với gia đình, bố chỉ mong con dành tặng cho bố, mẹ một nụ cười thật... ...
co-gai-mac-bikini-nga-dap-mat-khi-du-day-xuong-song
Dù nhận được sự cổ vũ của bạn bè nhưng người đẹp đã không thể hoàn thành màn trình diễn... ...
be-trai-meu-mao-khi-dang-ngu-don-tim-nguoi-xem
Chẳng biết mơ gì mà cậu bé lại tỏ ra 'đau khổ' đến đáng yêu như vậy.
minh-hang-phan-ung-bat-ngo-khi-hit-cua-ho-ngoc-ha-vang-len
Minh Hằng khá chăm chú lắng nghe giai điệu ca khúc 'Em muốn anh đưa em về' của Hồ Ngọc... ...
noi-tieng-khap-showbiz-vi-duoc-tran-thanh-rao-ban-khong-ai-ngo-anh-duc-lai-hat-hay-den-the
Anh Đức có màn thể hiện ca khúc 'Tin anh đi' cực đã mắt, lạ tai với giọng ca hay... ...
clip-sap-gian-giao-o-ham-thu-thiem-1-nguoi-bi-thuong
Khoảng 5 giờ ngày 15-10, một đoạn hàng rào bảo vệ đang xây dựng của cầu số 19 bắc qua... ...
co-dau-xam-tro-kin-nguoi-xinh-nhu-mong-gay-tranh-cai-cong-dong-mang
Cá tính là cụm từ người ta vẫn thường nhắc đến khi nói về một cô gái xăm trổ. Tuy... ...