Nguồn gốc, ý nghĩa và phong tục cúng đêm giao thừa của người Việt

24/01/2018 10:41

Tìm hiểu nguồn gốc và ý nghĩa của đêm giao thừa, cùng các chi tiết liên quan như giao thừa cúng gì, ăn gì và nên làm gì.

Cúng giao thừa là nghi thức không thể thiếu mỗi dịp Tết đến xuân về và nó còn được gọi là lễ Trừ Tịch. Lễ giao thừa thực hiện vào lúc giao tiếp giữa hai năm cũ mới. Lễ thường được tiến hành vào giờ Chính Tý, tức đúng 12h đêm hôm 30 tháng Chạp.

Ý nghĩa của đêm giao thừa

Đêm giao thừa
Đêm giao thừa.. Nguồn: Internet.

Ý nghĩa của lễ này là đem bỏ hết đi những điều xấu của năm cũ sắp qua để đón những điều tốt đẹp của năm mới sắp đến. Lễ trừ tịch còn là lễ để "khu trừ ma quỷ", do đó có từ "trừ tịch".

Đêm trừ tịch là khoảng thời gian thiêng liêng nhất của năm khi các gia đình sum họp, chuẩn bị đón năm mới với những điều tốt lành, may mắn sẽ đến và tiễn trừ năm cũ với những điều không may đã qua.

Bởi vậy, đêm trừ tịch được coi là khoảng thời gian của sự yên nghỉ, giũ bỏ những muộn phiền, là đêm của tĩnh lặng và thiêng liêng.

Giao thừa cúng gì?

Xưa kia người ta cúng giao thừa ở đình, ông Tiên chỉ hoặc Thủ từ đứng làm chủ lễ, nhưng người ta cũng cúng giao thừa ở thôn xóm. Lễ giao thừa ở thôn xóm được tổ chức hoặc tại các văn chỉ nếu văn chỉ làng xây tại xóm, nếu không thì cũng tổ chức ngay ở điểm canh đầu xóm. Ở đây vị được cử ra làm chủ lễ là vị niên trưởng hoặc vị chức sắc cao nhất trong thôn xóm. Một chiếc hương án được kê ra, trên hương án có đỉnh trầm hương hoặc bình hương thắp tỏa khói nghi ngút. Hai bên đỉnh trầm hương có hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến.

Cúng đêm giao thừa
Cúng đêm giao thừa. Nguồn: Internet.

Lễ vật gồm chiếc thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu nước và vàng mã, đôi khi có thêm cỗ mũ của Ðại Vương hành khiển. Lễ quý hồ thành bất quý hồ đa, nhưng dù nhiều dù ít, lễ vật bao giờ cũng phải gồm có vàng hương, vàng lá hay vàng thoi tùy tục địa phương và nhất là không quên được rượu, vì vô tửu bất thành lễ.

Các chùa chiền cũng có cúng lễ giao thừa, nhưng lễ vật là đồ chay. Đồng thời với lễ giao thừa, nhà chùa còn cúng Phật, tụng kinh và cúng Ðức Ông tại chùa.

Ở các tư gia, các gia trưởng thường lập bàn thờ ở giữa sân, hoặc ở trước cửa nhà, trường hợp những người ở thành phố không có sân cũng một chiếc hương án hoặc một chiếc bàn kê ra với lễ vật như trên.

Ngày nay trước mọi biến chuyển dồn dập của thời cuộc nước nhà, ở thôn quê, rất ít nơi còn cúng lễ giao thừa ở các thôn xóm, ngoài lễ cúng tại đình đền. Và ở các tư gia, tuy người ta vẫn cúng lễ giao thừa với sự thành kính như xưa, nhưng bàn thờ thì thật là giản tiện. Có khi chỉ là chiếc bàn con với mâm lễ vật, có khi lễ vật được đặt trên một chiếc ghế đẩu. Hương thắp lên được cắm vào một chiếc ly đầy gạo hoặc vào một chiếc lọ nhỏ để giữ chân hương. Có nhiều gia đình hương thắp đặt ngay trên mâm lễ, hoặc cấm vào các khe nải chuối dùng làm đồ lễ.

Giao thừa làm gì?

Đi chơi đêm giao thừa
Đi chơi đêm giao thừa. Nguồn: Internet.

Lễ giao thừa ở nhà xong, người ta kéo nhau đi lễ các đình, chùa, miếu, điện để cầu phúc cầu may, để xin Phật, Thần phù hộ độ trì cho bản thân và cho gia đình. Và nhân dịp người ta thường xin quẻ đầu năm.

Khi đi lễ, người ta kén giờ và kén hướng xuất hành, đi đúng hướng đúng giờ để gặp sự may mắn quanh năm. Ngày nay, người ta đi lễ nhưng ít người kén giờ và kén hướng.

Ði lễ đình, chùa, miếu, điện xong, lúc trở về người ta có tục hái một cành cây mang về ngụ ý là lấy lộc của Trời đất Phật Thần ban cho. Trước cửa đình cửa đền, thường có những cây đa, cây đề, cây si cổ thụ, cành lá xùm xòa, khách đi lễ mỗi người bẻ một nhánh, gọi là cành lộc.

Cành lộc này mang về người ta cắm trước bàn thờ cho đến khi tàn khô. Với tin tưởng lộc hái về trong Ðêm giao thừa sẽ đem lại may mắn quanh năm, người Việt Nam trong buổi xuất hành đầu tiên bao giờ cũng hái lộc. Cành lộc tượng trưng cho tốt lành may mắn.

Về tục xuất hành cũng như tục hái lộc có nhiều người không đi trong đêm giao thừa, mà họ kén ngày tốt giờ tốt trong mấy ngày đầu năm và đi đúng theo hướng chỉ dẫn trong các cuốn lịch đầu năm để có thể có được một năm hoàn toàn may mắn.

Bạn đang xem bài viết trong chuyên mục Đời sống trên Phụ nữ và gia đình
Xem thêm chủ đề liên quan:
Xem thêm bài viết liên quan :
Lễ vật và văn cúng trong lễ hạ nêu ngày tết
Lễ hạ cây nêu còn gọi là lễ khai hạ thường được người dân tiến hành vào chiều mùng 7 tháng Giêng để kết thúc...
XEM TIẾP
Hướng dẫn cách cúng lễ hóa vàng cho ông bà mùng 3 tết
Cúng mùng 3 Tết (có nơi mùng 4) còn gọi là lễ cúng đưa ông bà hay lễ hóa vàng. Tục này rất phổ biến...
XEM TIẾP
Văn khấn và cách chuẩn bị cúng mùng 2 tết
Cúng mùng 2 tết nói chung cũng không khác nhiều với cúng Tất niên, Giao thừa hay cúng mùng 1 tết.
XEM TIẾP
1001-cach-co-vu-bong-da-troi-oi-dat-hoi-cua-cac-ong-bo
Con khóc thì cứ việc khóc, bố cứ phải ăn mừng cái đã! ?? ?? TAG ngay những ông chồng... ...
vat-bat-ly-than-voi-tren-can-co-di-bao-khien-dam-dong-kinh-ngac
Vật bất ly thân với trên cán cờ đi 'bão' khiến đám đông kinh ngạc
ngoai-cu-xoay-vay-dinh-cao-hhen-nie-con-lien-tuc-chat-chem-tai-miss-universe-2018-the-nay-day
Không chỉ có màn xoay váy ngoạn mục gây ấn tượng lớn với truyền thông quốc tế, trong những hoạt... ...
huyen-my-lan-dau-khoe-toc-ngan-ca-tinh
Huyền My lần đầu khoe tóc ngắn cá tính.
diep-lam-anh-khoe-so-do-3-vong-sau-sinh
Diệp Lâm Anh khoe số đo 3 vòng sau sinh.
tieu-hoa-thuong-3-tuoi-o-thieu-lam-tu-khien-cong-dong-mang-trung-quoc-phat-cuong-vi-qua-dang-yeu
Tiểu hòa thượng 3 tuổi ở Thiếu Lâm Tự khiến cộng đồng mạng Trung Quốc phát cuồng vì quá đáng... ...
tran-thanh-bi-boc-me-do-giau-co-tren-song-truyen-hinh
Sự hồn nhiên, đáng yêu của thí sinh nhí đã khiến Trấn Thành phải 'câm nín'.
hoang-oanh-giat-minh-khi-nghe-tran-thanh-nhac-toi-tinh-cu-huynh-anh
Bỗng dưng bị hỏi người yêu cũ, Hoàng Oanh chỉ biết gượng cười: 'Em sao biết được. Anh chọc em... ...
hhen-nie-tu-hao-ho-vang-viet-nam-tai-miss-universe-2018
Đại diện Việt Nam đã có màn xuất hiện rạng rỡ và tự hào hô vang lời giới thiệu thần... ...
hhen-nie-dien-bikini-sai-buoc-catwalk-an-tuong-tai-ban-ket-miss-universe-2018
Hoa hậu H'Hen Niê khoe trọn vóc dáng gợi cảm với bikini hai mảnh vàng rực, sải những bước catwalk... ...
hhen-nie-toa-sang-ruc-ro-voi-dam-da-hoi-tai-ban-ket-miss-universe-2018
Đại diện Việt Nam H'Hen Niê chọn bộ đầm dạ hội màu vàng rực rỡ với phần xẻ tà táo... ...
dang-van-lam-choi-dan-khoe-giong-hat-ngot-lim-khien-fan-ngay-ngat
Không chỉ chơi đàn hay mà bài nhạc tiếng Nga cũng được thủ thành Đặng Văn Lâm thể hiện rất... ...