Thầy giáo người Kinh đam mê với làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu

Xã hội 20/11/2026 09:29

Thầy giáo Trịnh Cảnh Tùng, giáo viên Trường Tiểu học và Trung học Cơ sở Hải Hòa (xã Hải Hoà, TP Quảng Ninh) là người đam mê nghiên cứu, sưu tầm những làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu và cũng chính thầy là người đầu tiên ở địa phương thử đưa yếu tố âm nhạc vào tiếng hát Soọng cô.

Thầy giáo Trịnh Cảnh Tùng hiện đang dạy môn Âm nhạc tại Trường Tiểu học và Trung học Cơ sở Hải Hòa (xã Hải Hoà, TP Quảng Ninh). Dù công việc rất bộn rộn nhưng thầy Tùng vẫn tranh thủ thời gian rảnh rỗi để nghiên cứu, sưu tầm làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu.

Thầy giáo người Kinh đam mê với làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu - Ảnh 1
Thầy giáo Trịnh Cảnh Tùng (bên trái) cùng cụ Trương Thị Gái ngân những lời hát Soọng cô

Thầy Tùng chia sẻ: “Vốn xuất thân từ dân âm nhạc nên tôi rất đam mê nghiên cứu, nhất là những làn điệu dân ca, làn điệu cổ của đồng bào dân tộc thiểu số. Tôi cũng có nhiều năm nghiên cứu sưu tầm làn điệu hát Soọng cô của người Sán Dìu ở các vùng trên địa bàn TP Quảng Ninh”.

Từ nhỏ, thầy giáo Tùng đã có thời gian sinh sống gần gũi với đồng bào dân tộc Sán Dìu nên sớm được tiếp xúc, làm quen và ghi nhớ một phần ngôn ngữ của bà con. Chính sự gắn bó ấy đã nuôi dưỡng trong thầy tình yêu với văn hóa truyền thống của người Sán Dìu. Đặc biệt, khi biết đến Soọng cô, thầy càng say mê tìm hiểu, nghiên cứu và mong muốn góp phần gìn giữ những làn điệu dân ca cổ truyền của dân tộc này.

“Tôi đã dành hơn một năm để tìm hiểu, nghiên cứu về Soọng cô. Tuy nhiên, phải đến khi gặp cụ Trương Thị Gái, sinh sống tại đảo Hà Loan, xã Hải Hòa, tôi mới thực sự cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp và cái hồn của làn điệu dân ca này. Dù đã ngoài 80 tuổi, cụ vẫn nhớ và hát được nhiều bài Soọng cô cổ. Mỗi lần nghe cụ cất tiếng hát, tôi đều cảm nhận được sự mộc mạc, sâu lắng và đầy cảm xúc trong từng câu hát. Chính điều đó đã thôi thúc tôi tìm đến cụ để học hỏi, ghi chép và lưu giữ những làn điệu quý báu ấy”, thầy Tùng chia sẻ.

Thầy giáo người Kinh đam mê với làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu - Ảnh 2
Thầy Tùng ghi chép lưu giữ cẩn thận những làn điệu Soọng cô

Theo thầy Tùng, khó khăn lớn nhất khi tìm hiểu và học hát Soọng cô nằm ở rào cản ngôn ngữ. Trong khi đó, một khi đã nắm được cấu trúc, giai điệu và cách thể hiện, việc tiếp cận làn điệu dân ca này trở nên dễ dàng hơn. Do tiếng Sán Dìu không có hệ thống chữ viết phổ biến, thầy phải sử dụng cách phiên âm bằng tiếng Việt để ghi chép lời hát, sau đó kiên trì luyện tập cách phát âm, nhịp điệu và lối hát đặc trưng của Soọng cô.“

Từ những gì học được ở cụ Gái, tôi bắt đầu dùng điện thoại ghi âm lại từng câu hát của cụ rồi mang về nghe, nghiên cứu. Tôi thử đưa các yếu tố âm nhạc vào Soọng cô, tìm cách phối nhạc để làn điệu truyền thống này trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng vốn có”, thầy Tùng chia sẻ.

Sau hơn một tháng miệt mài nghiên cứu, thử nghiệm, thầy Tùng đã bước đầu thành công trong việc phối nhạc cho các làn điệu Soọng cô. Đến nay, thầy đã thử nghiệm phối nhạc cho 5 bài hát do cụ Gái thể hiện và nhận được những phản hồi tích cực từ người nghe.

“Giờ đây, cụ Gái hát được bài nào, tôi có thể phối nhạc cho bài đó. Điều khiến tôi vui nhất là những bản phối thử nghiệm đều được mọi người đón nhận, yêu thích. Đó cũng là động lực để tôi tiếp tục tìm tòi, đưa Soọng cô đến gần hơn với đời sống đương đại”, thầy Tùng bày tỏ.

Khi có chủ trương của chính quyền địa phương về giữ gìn bản sắc dân tộc của người Sán Dìu, thầy Tùng cũng đã tham mưu cho địa phương về việc lưu giữ và truyền đạt làn điệu Soọng Cô tới lớp trẻ. Soọng cô gần như chỉ còn vài cụ cao niên trong xã còn nhớ và đứng trước nguy cơ mai một tại địa phương.

Thầy giáo người Kinh đam mê với làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu - Ảnh 3
Thầy Tùng dạy, truyền đạt lại Soọng cô cho thế hệ học sinh đang theo học Trường Tiểu học và Trung học Cơ sở Hải Hòa

Không chỉ miệt mài nghiên cứu, tìm cách làm mới những làn điệu Soọng cô, thầy Tùng còn tích cực đưa loại hình dân ca truyền thống này vào môi trường học đường, khơi dậy tình yêu văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ.

“Tôi đã khởi xướng thành lập Câu lạc bộ Văn hóa dân gian hát Soọng cô tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hải Hòa, với khoảng 30 thành viên gồm cả giáo viên và học sinh. Những thầy cô biết hát sẽ trực tiếp hướng dẫn, truyền dạy cho các em, từ đó duy trì hoạt động của câu lạc bộ. Cứ mỗi quý, khi địa phương tổ chức sinh hoạt văn hóa, thầy trò lại có dịp biểu diễn phục vụ bà con. Vừa qua, câu lạc bộ còn dàn dựng tiết mục tham gia hội thi cấp thành phố”, thầy Tùng phấn khởi chia sẻ.

Với thầy, hành trình tìm hiểu Soọng cô không chỉ dừng lại ở niềm đam mê cá nhân mà còn là mong muốn lưu giữ, trao truyền những giá trị văn hóa quý báu của đồng bào Sán Dìu. Càng đi sâu nghiên cứu, thầy càng nhận ra vẻ đẹp độc đáo của làn điệu dân ca này, từ đó dành nhiều thời gian học hỏi, ghi chép và tìm cách truyền dạy cho học sinh.

Ghi nhận những đóng góp của thầy Trịnh Cảnh Tùng trong công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc tại địa phương, ông Bùi Hải Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Hòa, cho biết thầy Tùng không chỉ là một nhà giáo tâm huyết mà còn là một nghệ sĩ vùng mỏ giàu đam mê với văn hóa truyền thống.

“Thầy Trịnh Cảnh Tùng đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu, đưa âm nhạc vào các làn điệu Soọng cô của người Sán Dìu, góp phần giúp loại hình dân ca truyền thống này trở nên gần gũi hơn với thế hệ trẻ. Không chỉ giảng dạy kiến thức trên lớp, thầy còn tranh thủ thời gian ngoài giờ để hướng dẫn, truyền dạy Soọng cô cho học sinh, đặc biệt là con em đồng bào Sán Dìu đang theo học tại trường. Những việc làm ấy có ý nghĩa thiết thực trong việc gìn giữ và lan tỏa nét đẹp văn hóa đặc sắc của địa phương”, ông Sơn chia sẻ.

Bằng tình yêu dành cho văn hóa dân tộc và sự tận tâm của một người thầy, thầy Trịnh Cảnh Tùng đang góp phần nối dài sức sống của những làn điệu Soọng cô, để tiếng hát của cha ông không chỉ vang lên trong ký ức của thế hệ đi trước mà còn tiếp tục được ngân nga dưới những mái trường hôm nay.

Giữ chừng mực trong cảm xúc: Nét đẹp văn hóa công sở

Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, công sở từ lâu đã vượt ra khỏi định nghĩa của một không gian làm việc thuần túy để trở thành "ngôi nhà thứ hai" của mỗi người.

TIN MỚI NHẤT