Cha mẹ có đang giao phó quá nhiều trách nhiệm giáo dục con cho nhà trường?

Nuôi dạy con 18/11/2026 11:09

Con chưa biết chào hỏi, thiếu kỹ năng tự phục vụ hay có hành vi chưa phù hợp, không ít phụ huynh kỳ vọng giáo viên sẽ uốn nắn khi trẻ đến trường. Thế nhưng, giáo dục một đứa trẻ không thể chỉ là trách nhiệm của thầy cô. Khi gia đình ngày càng phụ thuộc vào nhà trường, ranh giới giữa việc dạy chữ, dạy người và vai trò làm gương của cha mẹ cũng trở thành vấn đề đáng suy ngẫm.

Khi mọi kỳ vọng đều đặt lên vai giáo viên

Trong một cuộc trao đổi giữa giáo viên và phụ huynh, khi được thông báo con thường xuyên không tập trung, chưa biết tự thu dọn đồ dùng và có thói quen ngắt lời người khác, một người mẹ có thể phản hồi: "Ở nhà cháu cũng thế, cô cố gắng rèn giúp gia đình".

Câu nói tưởng chừng rất bình thường ấy lại phản ánh một thực tế đáng suy nghĩ: Không ít cha mẹ đang kỳ vọng nhà trường sẽ thay mình giải quyết phần lớn những vấn đề trong quá trình hình thành thói quen và nhân cách của trẻ.

Ngày nay, nhiều đứa trẻ được đến trường từ rất sớm. Với các gia đình có cả bố và mẹ đều đi làm, thời gian trẻ ở trường đôi khi còn nhiều hơn thời gian được tương tác trực tiếp với cha mẹ.

Cha mẹ có đang giao phó quá nhiều trách nhiệm giáo dục con cho nhà trường? - Ảnh 1
Ảnh minh họa

Từ việc ăn uống, ngủ nghỉ, giao tiếp, ứng xử đến hình thành kỹ năng sống, giáo viên được kỳ vọng không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn chăm sóc, hướng dẫn và điều chỉnh hành vi của trẻ.

Những mong đợi ấy phần nào xuất phát từ áp lực cuộc sống. Sau một ngày làm việc, nhiều phụ huynh trở về nhà trong trạng thái mệt mỏi, ít thời gian và sự kiên nhẫn để đồng hành cùng con.

Có người lựa chọn đáp ứng nhanh những đòi hỏi của trẻ để tránh xung đột. Có người giao điện thoại cho con để có thời gian làm việc nhà. Cũng có phụ huynh cho rằng chỉ cần lựa chọn một ngôi trường tốt, giáo viên có chuyên môn thì con sẽ được giáo dục đầy đủ.

Tuy nhiên, nhà trường dù có điều kiện tốt đến đâu cũng khó thay thế hoàn toàn vai trò của gia đình.

Một đứa trẻ được dạy tự xúc ăn ở lớp nhưng về nhà luôn có người đút, được hướng dẫn cất đồ chơi ở trường nhưng ở nhà không phải dọn dẹp, sẽ khó duy trì những thói quen ấy một cách nhất quán.

Giáo viên không thể thay cha mẹ dạy con mọi điều

Là người có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục mầm non, cô Lê Thị Thanh Mai, giáo viên một trường mầm non tại Tây Mỗ (Hà Nội), cho rằng sự thiếu thống nhất trong cách giáo dục giữa gia đình và nhà trường là một trong những khó khăn thường gặp khi hình thành thói quen, kỹ năng và nề nếp cho trẻ.

“Có những kỹ năng chúng tôi phải kiên trì hướng dẫn các con mỗi ngày, chẳng hạn như tự phục vụ bản thân, biết chờ đến lượt, nói lời cảm ơn và xin lỗi. Tuy nhiên, nếu khi về nhà, trẻ không được khuyến khích thực hiện, thậm chí mọi việc đều có người lớn làm thay thì rất khó hình thành thói quen lâu dài. Giáo viên rất cần sự đồng hành của phụ huynh, bởi trẻ không thể chỉ học cách ứng xử tốt trong phạm vi lớp học”, cô Mai chia sẻ.

Cha mẹ có đang giao phó quá nhiều trách nhiệm giáo dục con cho nhà trường? - Ảnh 2
Trẻ học rất nhiều từ việc quan sát hành vi của người lớn, vì vậy cha mẹ cần làm gương thay vì chỉ yêu cầu con phải nghe lời

Theo cô Mai, điều giáo viên mong muốn không phải là cha mẹ phải áp dụng những phương pháp giáo dục phức tạp, mà trước hết cần có sự thống nhất trong cách hướng dẫn và ứng xử với trẻ. Những nguyên tắc được rèn luyện ở trường cần tiếp tục được duy trì trong sinh hoạt hằng ngày tại gia đình.

“Nếu ở trường trẻ được dạy phải biết tôn trọng người khác thì ở nhà, cha mẹ cũng cần thể hiện sự tôn trọng trong giao tiếp. Nếu muốn con biết kiểm soát cảm xúc, người lớn trước hết phải học cách kiềm chế nóng giận, hạn chế quát mắng và tránh dùng những lời nói gây tổn thương khi xảy ra bất đồng. Trẻ học rất nhiều từ việc quan sát hành vi của người lớn, vì vậy cha mẹ cần làm gương thay vì chỉ yêu cầu con phải nghe lời”, cô Mai nhấn mạnh.

Phụ huynh cũng có những áp lực riêng

Tuy nhiên, nhìn nhận vấn đề một cách công bằng, không phải cha mẹ nào phụ thuộc vào nhà trường cũng vì thiếu trách nhiệm. Nhiều phụ huynh thực sự mong muốn đồng hành cùng con nhưng gặp khó khăn do công việc, điều kiện kinh tế hoặc thiếu kiến thức về tâm lý, giáo dục trẻ.

Chị Trần Linh Chi (30 tuổi), một phụ huynh có con đang học tiểu học tại Hà Nội chia sẻ rằng vợ chồng chị đều làm việc toàn thời gian, thường trở về nhà khi đã muộn. Sau bữa tối, việc kiểm tra bài vở, chuẩn bị đồ dùng và nhắc con đi ngủ gần như chiếm hết khoảng thời gian còn lại.

"Nhiều lúc tôi biết mình cần kiên nhẫn trò chuyện, hướng dẫn con nhưng thực sự rất mệt. Có những việc con không nghe lời ở nhà, tôi lại nhờ cô giáo nhắc giúp vì cháu nghe cô hơn mẹ. Nhưng nghĩ lại, mình không thể cứ trông chờ cô giáo giải quyết mọi chuyện", chị Chi bày tỏ.

Câu chuyện này cho thấy một thực tế khác, nhiều gia đình đang thiếu thời gian chất lượng dành cho con, trong khi kỳ vọng về kết quả học tập và sự phát triển của trẻ ngày càng cao. Bởi vậy, thay vì chỉ trách cha mẹ thiếu quan tâm hay cho rằng giáo viên chưa làm tròn trách nhiệm, điều cần thiết là xây dựng sự phối hợp thực chất giữa hai môi trường giáo dục.

Gia đình là môi trường đầu tiên trẻ tiếp xúc và cũng là nơi những bài học về tình yêu thương, trách nhiệm, sự trung thực và cách ứng xử được hình thành qua những trải nghiệm hằng ngày.

Nhà trường có vai trò cung cấp kiến thức, phát triển năng lực, rèn luyện kỹ năng và tạo môi trường để trẻ học cách hòa nhập với tập thể. Hai vai trò này có sự bổ trợ nhưng không thể thay thế hoàn toàn cho nhau.

Cha mẹ không nhất thiết phải dành hàng giờ mỗi ngày để dạy con những bài học lớn lao. Đôi khi, giáo dục bắt đầu từ việc cùng con ăn một bữa cơm không có điện thoại, hướng dẫn trẻ tự chuẩn bị cặp sách, biết xin lỗi khi mắc lỗi và quan tâm đến cảm xúc của người khác.

Khi trẻ có vấn đề ở trường, thay vì lập tức quy trách nhiệm cho giáo viên hoặc bênh vực con vô điều kiện, phụ huynh cần lắng nghe thông tin từ nhiều phía, cùng nhà trường tìm nguyên nhân và thống nhất cách hỗ trợ. Ngược lại, giáo viên cũng cần chia sẻ với cha mẹ những đặc điểm, khó khăn và tiến bộ của trẻ, tránh biến việc phối hợp thành những lời phê bình hoặc yêu cầu một chiều.

Bởi suy cho cùng, một đứa trẻ không thể trưởng thành chỉ nhờ những bài học trên lớp. Nhà trường có thể dạy trẻ kiến thức và kỹ năng, nhưng chính cách cha mẹ sống, yêu thương và ứng xử mỗi ngày mới góp phần quan trọng hình thành nhân cách của con. Giáo dục không phải cuộc bàn giao trách nhiệm từ gia đình sang nhà trường mà là hành trình cần sự chung tay của cả hai.

Trẻ hay giật mình, mút tay trước khi ngủ có đáng lo?

Trẻ nhỏ đôi khi có những hành động như giật mình, mút tay hay lẩm bẩm trước khi chìm vào giấc ngủ. Những biểu hiện tưởng chừng khó hiểu này thực chất có thể liên quan đến quá trình phát triển tự nhiên của não bộ.

TIN MỚI NHẤT