Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đã có 251 ca nhiễm Covid-19, trong đó có trường hợp bệnh nhân 243 có dịch tễ hết sức phức tạp, khiến cho nhiều người dân vô cùng lo lắng. Theo thông tin từ Bộ Y tế, bệnh nhân số 243 đã có nhiều ngày sinh hoạt trong cộng đồng, đi đến rất nhiều nơi và tiếp xúc với vô số người. Ngay sau đó, hai trong số những người đã tiếp xúc với bệnh nhân này cũng đã được xác nhân dương tính với SAR-CoV-2, gồm chị dâu của bệnh nhân và hàng xóm nhà đối diện.

Trước thông tin này, không ít người dân đã đặt ra câu hỏi: Tại sao vợ của bệnh nhân 243 - người sinh hoạt sát sao nhất bên cạnh - không sao, trong khi chị dâu và hàng xóm - những người tần suất tiếp xúc thấp hơn - lại mắc Covid-19?

Mới đây, bác sĩ Trần Văn Phúc - hiện công tác tại BV Xanh Pôn - đã có bài viết trên trang cá nhân để giải thích về vấn đề này. Theo anh, đây không phải là một chuyện gì khó hiểu trong y học. Mấu chốt của mọi chuyện nằm ở căn bệnh Lupus ban đỏ mà người vợ đã nhiễm trong vòng 12 năm qua.

"Nguyên do người vợ không lây, là bởi tiền sử của người phụ nữ này mắc bệnh Lupus ban đỏ hệ thống đã 12 năm, mà bệnh này được bác sĩ kê đơn thuốc chloroquine hoặc hydroxychloroquine", anh viết.

Vì sao bệnh nhân Covid-19 số 243 lây cho chị dâu và hàng xóm mà không lây cho vợ? Đây là câu trả lời của bác sĩ BV Xanh Pôn - Ảnh 1

Bác sĩ Trần Văn Phúc.

Mối quan hệ giữa chloroquine hay hydroxychloroquine với bệnh Lupus ban đỏ

Đây cũng là loại thuốc mà Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê chuẩn để điều trị bệnh COVID-19, trước khi bị chính FDA bác bỏ.

BS. Trần Văn Phúc cho biết, "chloroquine hay hydroxychloroquine là thuốc trước đây dùng điều trị sốt rét, về sau được kê đơn cho các trường hợp bị HIV, bệnh khớp mãn tính, đặc biệt với bệnh nhân Lupus ban đỏ hệ thống rất cần thuốc này".

Vị bác sĩ này cũng lấy thêm dẫn chứng từ những nghiên cứu trên thế giới về tác dụng của chloroquine với SARS-CoV-1 gây đại dịch SARS năm 2003, cũng như quan sát thực tế của bác sĩ tại Vũ Hán trong quá trình điều trị cho bệnh nhân nhiễm Covid-19.

"Năm 2003, Savarino A thực hiện nghiên cứu trong ống nghiệm đánh giá tác dụng của chloroquine đối với SARS-CoV-1 gây ra dịch bệnh SARS. Tiếp theo đó, Keyaerts E cũng nghiên cứu tác dụng của chloroquine với SARS-CoV-1 vào năm 2004, rồi đến Vincent MJ năm 2005. Cả 3 nghiên cứu trong ống nghiệm được đánh giá rất cao, đều cho thấy chloroquine có tác dụng mạnh mẽ với chủng vi-rút cực độc gây bệnh SARS này; đây cơ sở để CDC Hoa Kỳ khuyến cáo sử dụng chloroquine điều trị SARS nếu căn bệnh giết người hàng loạt này quay trở lại.

Khi đại dịch COVID-19 xảy ra ở Trung Quốc, các chuyên gia đa ngành ở Bệnh viện Nhân dân tỉnh Hồ Bắc do Giáo sư Vương Mẫn Lệ dẫn đầu, đã quan sát tại khoa da liễu có 80 bệnh nhân bị Lupus ban đỏ hệ thống, nhưng thật kì lạ lúc đầu có sự trộn lẫn mà không bệnh nhân Lupus nào bị nhiễm SARS-CoV-2. Tiếp đó, nhóm nghiên cứu quan sát 178 bệnh nhân bị bệnh viêm phổi do SARS-CoV-2, nhưng cũng không có bệnh nhân nào mắc Lupus ban đỏ.

Ngay lập tức Giáo sư Vương Mẫn Lệ cùng với các cộng sự bắt tay nghiên cứu trong ống nghiệm, kết quả chỉ ra rằng chloroquine có tác động ở cả 2 pha ngoài và trong tế bào Vero E6. Bên cạnh hoạt động chống vi-rút, chloroquine còn có tác động điều chỉnh miễn dịch, giúp tăng cường tác dụng chống vi-rút trong cơ thể. Giá trị EC 90 của chloroquine so với SARS-CoV-2 trong các tế bào Vero E6 là 6,90 μM, có thể đạt được lâm sàng như đã được chứng minh trong huyết tương của bệnh nhân viêm khớp dạng thấp được dùng 500mg."

Theo BS. Trần Văn Phúc, nghiên cứu này đã được công bố, đăng ký bản quyền và được Ủy ban Đạo đức của Bệnh viện Nhân dân Đại học Vũ Hán phê duyệt cho phép đăng ký trên nền tảng thử nghiệm lâm sàng. Ngoài ra, Pháp cũng có nghiên cứu về sự kết hợp hydroxychloroquine với azithromycine, do nhóm của GS. Didier Raoult từ bệnh viện L'Institut Hospitalo-Universitaire (IHU) tiến hành.

"Hiện chưa có báo cáo nào về bệnh nhân Lupus bị nhiễm SARS-CoV-2", BS. Trần Văn Phúc viết.

Vì sao bệnh nhân Covid-19 số 243 lây cho chị dâu và hàng xóm mà không lây cho vợ? Đây là câu trả lời của bác sĩ BV Xanh Pôn - Ảnh 2

 Nguy cơ ngộ độc chloroquine nếu dùng không có chỉ dẫn của bác sĩ

Tại cả Việt Nam và trên thế giới, đã có không ít trường hợp ngộ độc chloroquine vì người dân thiếu hiểu biết mua thuốc về uống khi không có bệnh.

Ngày 21/3, một nam bệnh nhân 44 tuổi ở Hà Nội đã phải nhập viện cấp cứu sau khi uống 15 viên chloroquine, khiến anh này bị tụt huyết áp, nôn, mắt nhìn lơ mơ. Tại Mỹ, một người đàn ông đã tử vong sau khi tự ý uống chất phụ gia dọn bể cá có chứa chloroquine để phòng Covid-19.

BS. Trần Văn Phúc cảnh báo: "Chloroquine/hydroxychloroquine là thuốc độ bảng B, có thể gây tai nạn chết người, nên khi kê đơn điều trị cho bệnh nhân nội trú, điều dưỡng phát thuốc thường yêu cầu bệnh nhân phải uống ngay trước mặt".

BS. Phúc cũng khuyên mọi người không nên tự ý mua thuốc về tích trữ để phòng Covid-19, tránh tiền mất tật mang, gây thêm bệnh về người. Ngoài ra, vị bác sĩ này cũng nhắc nhở mọi người nên ghi nhớ một vài lưu ý sau đây về chloroquine/hydroxychloroquine để tránh làm tổn hại đến sức khỏe của chính mình.

1. Thời gian bán hủy của thuốc rất dài

"Thời gian bán hủy của thuốc là khoảng thời gian mà nồng độ thuốc trong máu giảm đi một nửa. Ví dụ thuốc A có thời gian bán hủy 8 giờ, nghĩa là sau uống 8 tiếng nồng độ thuốc trong máu giảm đi 50%, sau 16 tiếng giảm đi 75%, sau 1 ngày giảm 87,5%.

Chloroquine có thời gian bán hủy từ 2,5 - 10 ngày!

Nghĩa là, thuốc uống đều đặn hàng ngày, khi vào cơ thể nó sẽ tích lũy dần, độc tính cũng vì thế tích lũy tăng liên tục. Một số người có cơ địa khó phân hủy thuốc, hay tình trạng bệnh tật như suy giảm chức năng gan gây kém chuyển hóa thuốc hoặc suy thận làm cho thuốc khó đào thải, khi đó thời gian bán hủy chloroquine có thể kéo dài đến hơn 40 ngày, như vậy sẽ cực kì nguy hiểm. Khi nồng độ thuốc trong máu lớn hơn 0,8μg/mL, hầu hết bệnh nhân bị ngộ độc, kể cả những người khỏe như voi.

Để an toàn, bác sĩ phải dựa vào từng bệnh nhân cụ thể để quyết định có hay không dùng thuốc chloroquine, nếu dùng cũng phải tính liều cẩn thận chứ không chỉ dựa vào hướng dẫn sử dụng chung."

2. Thuốc cực độc với máu

"Do chloroquine cực kì có ái tính với tế bào máu, bằng chứng là nồng độ thuốc khá cao trong hồng cầu, bạch cầu hạt và tiểu cầu; có 55% thuốc gắn với protein trong huyết tương.

Khi điều trị chloroquine cho bệnh nhân, bác sĩ phải chú ý theo dõi các rối loạn tạo máu khác nhau; bao gồm thiếu máu bất sản, thiếu máu cấp tính, mất bạch cầu hạt, giảm bạch cầu, tan máu ở bệnh nhân thiếu hụt G6PD."

3. Thuốc rất độc với gan và thận

"Chloroquine tích lũy cực cao trong gan và thận, nồng độ đỉnh có thể gấp 700 lần so với nồng độ trong máu, vì thế mà bác sĩ phải chỉ định đúng, theo dõi chặt chẽ diễn biến bệnh nhân khi dùng thuốc, để tránh suy gan và suy thận."

4. Thuốc nguy hiểm với tim

"Ở tim, thuốc cũng tích lũy với hàm lượng lớn, bởi đây là cơ quan thực hiện chức năng bơm máu. Lâm sàng biểu hiện nhẹ nhất là nhịp chậm, sau đó là rối loạn nhịp, nguy kịch khi xoắn đỉnh, rung thất do chloroquine thì bác sĩ tài thánh cũng bó tay nhìn bệnh nhân chết. Bởi vậy mà khi điều trị, ngoài theo dõi cẩn thận các triệu chứng lâm sàng, bắt buộc phải làm điện tâm đồ định kì để phát hiện từ sớm khoảng QT kéo dài."

Vì sao bệnh nhân Covid-19 số 243 lây cho chị dâu và hàng xóm mà không lây cho vợ? Đây là câu trả lời của bác sĩ BV Xanh Pôn - Ảnh 3

5. Tổn thương ở mắt

"Đầu tiên là tế bào võng mạc bị thuốc tấn công gây phù võng mạc, sau đó phù gai thị, teo điểm vàng; mắt quan trọng nhất 3 thứ này, nếu bị tổn thương sẽ biểu hiện nhiều mức độ từ nhẹ như rối loạn sắc giác, giảm thị lực, nhìn mờ, thay đổi thị trường; nặng nữa có thể mù lòa.

Sau dùng chloroquine, nếu bị quáng gà, thong manh, hay nhìn một người từ xấu trở nên đẹp lạ thường, nhìn người xinh đẹp thành xấu xí, thì đó chính là tác dụng phụ của thuốc."

6. Tương tác với thuốc khác

"Khi uống chloroquine với cimetidine, famotidine, ranitidine và các thuốc kháng axit khác sẽ làm tăng sự hấp thu thuốc rất nhiều! Đây là điểm cần chú ý khi điều trị cho bệnh nhân.

Kết hợp chloroquine với azithromycin hoặc moxifloxacin sẽ làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim!"

Ngoài ra, BS. Phúc cũng khuyến cáo phải thận trọng khi dùng chloroquine với các loại thuốc tim mạch, thuốc kháng sinh, thuốc hệ thần kinh trung ương, thuốc tiêu hóa và một số loại thuốc khác. Do đó người dân không bao giờ nên tự ý mua dùng thuốc này vì có thể bị ngộ độc, tử vong.

 

Vào ngày 8/4, Bộ Y tế đã giao cho Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM chủ trì nghiên cứu đánh giá tính an toàn và hiệu quả của việc dùng thuốc chlroquine điều trị COVID-19, phối hợp cùng Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện dã chiến Củ Chi, Bệnh viện dã chiến Cần Giờ, Viện Pasteur TP.HCM và Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU).

Theo giáo sư Guy Thwaites, giám đốc Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU), mục đích của thử nghiệm lâm sàng này là để xem loại thuốc này có tiêu diệt virus corona chủng mới hay làm giảm lượng virus trong mũi và họng của bệnh nhân không.

"Chúng tôi hi vọng nếu thuốc có được hiệu quả đó, nó cũng sẽ làm tăng tốc bình phục cho người bệnh", ông Guy Thwaites nói.

 

Tin vui: Thêm 4 bệnh nhân Covid-19 bình phục, lần đầu tiên số ca khỏi bệnh ở Việt Nam nhiều hơn số ca đang điều trị

Tin vui: Thêm 4 bệnh nhân Covid-19 bình phục, lần đầu tiên số ca khỏi bệnh ở Việt Nam nhiều hơn số ca đang điều trị

Theo đó, 3 bệnh nhân liên quan đến bar Buddha là BN125, 126 và 152 và BN153 đã được điều trị thành công Covid-19 tại TP.HCM. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 126/251 ca nhiễm được công bố khỏi bệnh, đạt hơn 50%.

Theo Linh Hân/Tổ Quốc