Mang thai hộ - Sẽ rắc rối nếu không có luật

Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình có các quy định về việc cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một hướng đúng đắn và phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Trao đổi về hình thức xử phạt khi thực hiện hành vi mang thai hộ và những rắc rối khi không ban hành luật mang thai hộ, Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh, cho biết: 

Hành vi mang thai hộ bị phạt 30 đến 40 triệu đồng

Hiện nay, Điều 6 Nghị định 12/2003/NĐ-CP ngày 12/02/2003 của Chính phủ về sinh con theo phương pháp khoa học nghiêm cấm hành vi mang thai hộ. Đồng thời, theo Điều 10 Nghị định 96/2011/NĐ-CP của Chính phủ ngày 21/10/2011 của Chính phủ (quy định xử phạt vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh) thì hành vi mang thai hộ sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.


Luật sư Nguyễn Văn Hậu (Ảnh nhân vật cung cấp)

Mặc dù bị pháp luật nghiêm cấm, nhưng do tỷ lệ nam nữ vô sinh, hiếm muốn hiện nay ngày càng lớn nên tình trạng mang thai hộ, môi giới mang thai hộ diễn ra khá phổ biến, đặc biệt là các khu vực gần các bệnh viện phụ sản. 

Phát sinh nhiều hệ lụy nếu không có luật mang thai hộ

Khi có hành vi mang thai hộ, bên cạnh việc bị xử phạt hành chính theo quy định pháp luật thì do hiện nay pháp luật không công nhận việc mang thai hộ, không có những quy phạm pháp luật điều chỉnh mối quan hệ này nên thoả thuận mang thai hộ giữa các bên sẽ phát sinh nhiều hệ lụy, đặc biệt là vấn đề xác định đứa trẻ sinh ra thuộc về ai. Cụ thể:

Thứ nhất, khó khăn trong việc giải quyết thỏa thuận mang thai hộ giữa các bên. Pháp luật hiện nay nghiêm cấm hành vi mang thai hộ, vì vậy thoả thuận mang thai hộ giữa các bên sẽ không có giá trị pháp lý và bị Toà tuyên vô hiệu khi có yêu cầu của một trong các bên do vi phạm điều cấm của pháp luật. Tuy nhiên, việc giải quyết hậu quả của thoả thuận giữa các bên khi Toà án tuyên vô hiệu như thế nào thì đây là vấn đề rất khó xác định và trên thực tế hầu như chưa có tiền lệ về vấn đề này.

Thứ hai, việc xác định đứa trẻ sinh ra trong trường hợp mang thai hộ sẽ thuộc về ai rất khó. Trên thực tế còn tồn tại nhiều quan điểm, theo đó đứa trẻ sinh ra có thể thuộc về người mang thai hộ và cũng có thể thuộc về người nhờ mang thai hộ. Bởi vì: Xét về mặt sinh học, đứa bé ra đời từ mang thai hộ mang gien di truyền của người phụ nữ có trứng thụ tinh chứ không phải của người mang thai, do vậy người phụ nữ không mang thai, không sinh đẻ được xem là mẹ đứa trẻ. Tuy nhiên, nếu xét về quan hệ dân sự, đứa con sinh ra do chính người mang thai hộ mang nặng, đẻ đau nên người mẹ mang thai hộ và sinh ra đứa trẻ có quan hệ mẹ ruột - con ruột. 

Bên cạnh đó, người mang thai hộ khi sinh đứa trẻ ra thì sẽ có giấy chứng sinh của Bệnh viện, và về mặt nguyên tắc giấy khai sinh của đứa trẻ sẽ được ghi theo giấy chứng sinh nên người mang thai hộ sẽ được công nhận là mẹ của đứa trẻ. Do đó, trong trường hợp người được nhờ mang thai hộ không chịu giao con thì người nhờ mang thai hộ cũng không thể yêu cầu Toà án tuyên buộc họ giao con cho mình vì không có cơ sở pháp lý. Chính vì vậy, việc xác định quyền thừa kế giữa đứa trẻ với cha mẹ nhờ mang thai hộ và quyền thừa kế giữa đứa trẻ và người được nhờ mang thai hộ cũng là câu chuyện rất phức tạp và có khả năng phát sinh tranh chấp rất lớn nếu không được pháp luật điều chỉnh. 

Cho phép mang thai hộ là việc làm cần thiết

Vì những lý do trên, tôi cho rằng trong các Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình gần đây có bổ sung quy định về việc cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một việc làm rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng trong việc giải quyết, phòng ngừa các tranh chấp phát sinh liên quan đến việc thực hiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và tạo cơ sở để xử lý nghiêm các trường hợp mang thai hộ thuê, mang thai hộ không vì mục đích nhân đạo mà vì mục đích lợi nhuận.

Hiện nay, tuy còn nhiều quan điểm trái chiều, lo ngại các đối tượng xấu sẽ lợi dụng các quy định về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo để chuộc lợi, mang thai hộ thuê, nhưng tôi cho rằng thực tế hiện nay về tình trạng các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn đòi hỏi Luật Hôn nhân và gia đình phải có các quy định điều chỉnh về vấn đề mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, luật phải kịp thời điều chỉnh các vấn đề này.


Ngày càng nhiều người vô sinh nên việc cho mang thai hộ là cần thiết (tại hành lang khoa hiếm muộn BV Từ Dũ)

Bên cạnh đó, các quy định về điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, thoả thuận về mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, quyền, nghĩa vụ của bên nhờ mang thai hộ và người mang thai hộ vì mục đích nhân đạo đã được Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình quy định tương đối rõ ràng, chặt chẽ. 

Ví dụ: Dự thảo Luật đã xác định vợ chồng có quyền nhờ người mang thai hộ khi có đủ các điều kiện: (i) có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản; (ii) vợ chồng đang không có con chung; (iii) đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý. Đồng thời, Dự thảo Luật cũng quy định người được nhờ mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ, đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần và người đó phải đang ở độ tuổi phù hợp và có xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền về khả năng mang thai hộ; và người mang thai hộ phải đã được tư vấn về y tế, pháp lý, tâm lý.

Tôi có thể khẳng định lần nữa rằng việc Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình lần này có các quy định về việc cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là một hướng đúng đắn, phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Lê Thanh
Theo phununews
Phụ nữ và gia Fanpage

Có thể bạn quan tâm