Sau đề xuất cải cách tiếng Việt, cư dân mạng lại dậy sóng vì có thạc sĩ đòi bỏ 'Chí Phèo' ra khỏi sách giáo khoa

06/12/2017 17:30

Dư luận chưa kịp lắng xuống vì đề xuất cải cách bảng chữ cái của PGS.TS Bùi Hiền thì nay lại xôn xao với đề xuất loại tác phẩm Chí Phèo ra khỏi sách giáo khoa của Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền.

Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền, hiện đang là nghiên cứu sinh Trường Đại học Newcastle (Úc) cho rằng tác phẩm "Chí Phèo" của nhà văn Nam Cao có thể thành công về phong cách viết. Tuy nhiên, khi xét trên góc độ giáo dục, ý nghĩa nhân văn thì cần cân nhắc kỹ lại.

Quan điểm của ông Nguyễn Sóng Hiền được nêu trên Vietnamnet như sau:

“Ở khía cạnh văn học, tác phẩm có thể được đánh giá là thành công về phong cách viết. Tuy nhiên, đứng trên góc độ giáo dục, theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng cần cân nhắc kỹ lại.

Liệu có nên vẫn tiếp tục giữ trong chương trình phổ thông hay không, khi mà bản thân tác phẩm "Chí Phèo" không có ý nghĩa nhiều về mặt giáo dục, mà ngược lại, có thể có những tác động xấu về mặt nhận thức của học sinh?

Để minh chứng cho những nhận định trên, tôi xin phân tích một cách khách quan và logic về tác phẩm này.

Chí Phèo đại diện cho ai?

Nhiều nhà phê bình văn học đã cho rằng Chí Phèo đại diện cho tầng lớp nông dân bị lưu manh hoá. Nhưng theo tôi, đây là một nhận xét phiến diện và mang tính áp đặt.

Nếu xem xét kỹ toàn bộ tác phẩm, chúng ta đều có thể nhận thấy rằng Chí Phèo chỉ là bi kịch của một cá nhân. Xuất thân không cha, không mẹ, không nhà cửa, không người thân, không được giáo dục, Chí được nhặt về nuôi và đi ở hết nhà này đến nhà khác.

Nếu là đại diện cho tầng lớp nông dân thì thật mang tiếng cho nông dân mình quá.

Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền cho rằng Chí Phèo không thể đại diện cho tầng lớp nông dân mà đó chỉ là bi kịch cá nhân - Ảnh: Internet

Bản thân một đứa trẻ bị bỏ rơi đã mang cho mình số phận thiệt thòi, huống chi lại được sinh ra trong một xã hội lạc hậu và đầy rẫy bất công ấy.

Vậy, Chí đơn giản chỉ là một đứa trẻ không được giáo dục, và không thể là đại diện hay điển hình cho một tầng lớp nào trong xã hội ấy.

Chí là người tốt hay xấu?

"Khi còn là đứa trẻ, Chí vẫn là một đứa trẻ tốt. Chí không có ruộng nên năm 20 tuổi phải đi làm canh điền cho Bá Kiến.

Rõ ràng, trong xã hội ấy người ta vẫn nhận nuôi Chí, cho ăn, cho công việc. Có thể thấy, Chí vẫn được xã hội đó đón nhận và thừa nhận như một thành viên. Chí đã được ưu ái.

Tuy nhiên, sau khi làm thuê cho Bá Kiến, Chí bị ghen và bị đẩy đi tù 7,8 năm. Nhiều học giả cho rằng điều này phản ánh sự áp bức, bóc lột của giai cấp phong kiến và địa chủ với tầng lớp bần nông như Chí. Nhưng xin thưa, nếu không sống ở xã hội đó mà xã hội có văn minh hơn đi nữa, những đứa trẻ bị bỏ rơi như Chí cũng khó để đón nhận được sự đối đãi công bằng từ xã hội. Thậm chí còn bị ngược đãi và lạm dụng, vì thân cô thế cô không ai bảo vệ.

Sau khi ra tù, Chí biến thành con người khác, một người xấu, hay một con quỷ. Chí uống rượu say, rạch mặt ăn vạ, đòi nợ thuê, phá phách, xin đểu, đốt quán...

Một đứa trẻ không cha, không mẹ, không được giáo dục bị đẩy đi ở tù liệu ra tù nó có thể trở thành người tốt không? Và chính lúc say Chí cũng chửi cái đứa nào đã đẻ ra mà không nuôi Chí chứ đâu chửi cái xã hội đang sống.

Đơn giản, Chí không phải là một sản phẩm của xã hội đó. Chí chỉ như những đứa trẻ cùng hoàn cảnh ở bất kỳ xã hội nào khác. Vì vậy, không thể quy chụp rằng Chí bị xã hội phong kiến lưu manh hoá, hay bị cường hào ác bá làm hại.

Lạ lùng thay, nhiều nhà phê bình và học giả còn hình tượng hoá cái cảnh Chí uống rượu say rồi cưỡng bức Thị Nở, và xem đó như sự thức tỉnh tính thiện trong con người Chí.

Trong bất kỳ xã hội nào, hành động cưỡng bức đó đều đáng lên án. Chí đã phạm pháp. Dù về mặt nhận thức, hắn không ý thức hành vi của mình, nhưng về khía cạnh giáo dục đó là hành động cần phê phán. Mà cưỡng bức với một người thiểu năng như Thị Nở thì càng phải lên án và phê phán thích đáng hơn. Chúng ta không thể và không nên bảo vệ những hành vi trái pháp luật. Điều đó chẳng khác gì cổ xúy cho lớp trẻ để bắt chước làm theo.

Nhiều nhà phê bình còn cường điệu hoá cho cặp đôi Chí và Nở, xem như là một biểu tượng xứng đôi vừa lứa. Đó dường như không phải là chủ ý của nhà văn. Chí là một tên tội phạm, một kẻ lưu manh, còn Thị Nở là cô gái đáng thương, một người thiểu năng về nhận thức, ở mãi với Chí bảy ngày mới nhớ ra rằng phải về hỏi dì.

Như vậy, Nở là người bị hại, bị Chí lợi dụng lúc ngủ say để cưỡng bức. Vậy thì tại sao chúng ta có thể ghép đôi cho một kẻ lưu manh với cô gái vô tội? Chưa kể sau này, Nở lại mang bầu và lại ôm thêm nỗi khổ vào thân. Dù đánh giá ở khía cạnh nào đi nữa, Chí vẫn là kẻ xấu".

Chí đáng thương hay đáng lên án?

Số phận của Chí là một số phận đáng thương, vì khi sinh ra đã phải chịu thiệt thòi và bất công. Nhưng chúng ta cũng kịch liệt phê phán và phản đối những hành vi lưu manh, thú tính của hắn.

Và ngay cả việc giết Bá Kiến sau khi uống rượu say cũng là một hành động không thể dung thứ, cho dù nhiều học giả và nhà phê bình hình tượng hoá nó là sự phản kháng của tầng lớp bần nông đối với giai cấp cường hào, ác bá.

Nhưng xin thưa, đó là sự quy chụp và áp đặt khiên cưỡng. Chí đã giết người trong lúc say, đó là hành vi không phải của một con người. Cho dù ở bất kỳ xã hội nào, những hành động đó đều đáng bị lên án và cách ly ra khỏi đời sống xã hội”.

Vị thạc sĩ này cho rằng tác phẩm Chí Phèo không có ý nghĩa về mặt giáo dục - Ảnh: Internet

Sau khi được chia sẻ rộng rãi, quan điểm này đã vấp phải nhiều ý kiến phản đối từ cộng đồng mạng, các chuyên gia trong lĩnh vực văn học và một bộ phận giáo viên dạy Ngữ văn. Họ cho rằng cách nhìn của Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền là cách nhìn non nớt, áp đặt và không hiểu văn học.

Liên quan đến ý kiến này, cô Nguyễn Hằng Nga, Tổ trưởng môn Ngữ Văn Trường THPT Hoài Đức B, Hà Nội trả lời trên Tiền Phong: “Tác phẩm đã phản ánh sinh động hiện thực xã hội giai đoạn 1930-1945 được nhiều nhà bình luận đánh giá cao. Còn cách nói như anh Sóng Hiền chứng tỏ người này không đặt văn chương vào thời đại của nó cũng như không có con mắt nhìn lịch sử, không hiểu tác phẩm văn học”.

Trao đổi với phóng viên Zing, Tiến sĩ văn học Phạm Hữu Cường cho rằng quan điểm của Thạc sĩ Nguyễn Sóng Hiền thể hiện góc nhìn lệch lạc, không chính xác. Ông nói thêm: “Chúng ta cần phải giữ lại tác phẩm của Nam Cao trong chương trình. Giáo viên giảng như thế nào để học sinh hiểu đúng tác phẩm, bởi trước đó, nó từng bị hiểu sai nhiều lần chứ không phải chỉ bây giờ. Dù như thế nào, tác phẩm này vẫn mang những giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc”.

Về phía cư dân mạng, nhiều người tỏ ra hoang mang với ý kiến của vị thạc sĩ này.

"Tôi không phải là nhà phê bình văn học, cũng không phải là giáo viên dạy văn nhưng tôi không đồng tình với ý kiến này. Với tôi, Chí Phèo là một tác phẩm hay, xuất sắc và đáng được trân trọng", D.M bình luận.

"Tác phẩm này đã ăn sâu trong tiềm thức của người Việt Nam rồi, không thể nói bỏ là bỏ được. Nếu nói như ông Hiền này vậy thì bỏ môn Ngữ văn luôn cho rồi", T.L.T bức xúc.

"Nhưng ông ấy quên rằng là cuối cùng Chí chết, đó là kết cục cho những hành động sai trái của hắn, hành vi hãm hiếp đó, nhân cách trở nên tồi tệ đó đâu phải là bản chất của Chí! Nếu tất cả tác phẩm chương trình đều hướng đến giáo dục thuần túy mà không xuất phát từ ngọn nguồn thì có phải quá nhạt nhẽo không? Tác phẩm nói lên rất rõ cái xã hội thời ấy và vẫn đúng với xã hội hiện nay. Nhân sinh bao đời chưa ai nhận thức rằng học tập theo Chí là tốt hết, mà là thấy được trong cái xấu thì cái tốt vẫn tiềm tàng, thức tỉnh được thái độ của học sinh. Các ông cứ lên tiếng suốt ngày, trong khi văn học hiện đại đang trở nên mất tăm thì không lo tìm cách khôi phục!", Đ.T phân tích.

Nóng: PGS.TS Bùi Hiền công bố thời điểm trình làng đầy đủ bộ chữ cái ‘Tiếq Việt’
Sau khi "gây bão" mạng xã hội nhiều ngày qua với đề xuất cải tiến bảng chữ cái, mới đây PGS.TS Bùi Hiền đã công...
XEM TIẾP
Tin nổi bật
xot-xa-be-gai-4-tuoi-mo-coi-cha-bung-phinh-to-nhu-muon-no-vi-benh-hiem
xot-xa-be-gai-4-tuoi-mo-coi-cha-bung-phinh-to-nhu-muon-no-vi-benh-hiem
Khi tròn 3 tháng, bé Như được phát hiện mắc phải căn bệnh bướu tụy hiếm gặp, từ đó bụng ngày càng lớn lên và phình to như muốn nổ. Năm Như lên 2 tuổi, ...
ha-noi-be-gai-khoang-20-ngay-tuoi-bi-bo-roi-truoc-cong-truong-mam-non-trong-troi-dong-ret-muot
ha-noi-be-gai-khoang-20-ngay-tuoi-bi-bo-roi-truoc-cong-truong-mam-non-trong-troi-dong-ret-muot
Giữa trời đông Hà Nội rét mướt, một bé gái khoảng 20 ngày tuổi bị bỏ rơi ngay trước cổng trường mầm non chỉ với tấm áo mỏng mặc trên người.
nghi-chong-co-bo-nho-anh-trai-va-anh-re-di-danh-ghen-cat-toc-tinh-dich
nghi-chong-co-bo-nho-anh-trai-va-anh-re-di-danh-ghen-cat-toc-tinh-dich
Nghi ngờ chồng có quan hệ bất chính với chị Thương, Yến đã rủ anh trai, anh rể chặn đường rồi đánh ghen, cắt tóc tình địch.